بزرگتر شدن حجم آن هنگام جمود از نظر علمى صحيح است چه حجم اجسام عموما در حين انجماد كاهش مىيابد جز در بعض اجسام مانند آب و چدن و بيسموت كه در حال جمود حجمشان بيشتر و ثقلشان كمتر مىشود و همين امر سبب شكافتن ظروف و آبگيرهاست ؛ نظير اين پرسش را ابو ريحان بيرونى از ابو على سينا كرده لكن پاسخ شيخ مخالف قاعدهء علمى است و با رأى مذكور در قراضهء طبيعيّات سازگارى ندارد . سؤال و جواب منظور بقرار ذيل است : سؤال ابو ريحان بيرونى : « اگر بسبب حرارت در اجسام انبساطى و بسبب برودت انقباضى حاصل است و منشق شدن قماقم از جهت انبساط است پس شكستن اوانى در حين انجماد آب ميان آنها بچه جهت است . » جواب شيخ رئيس : « جواب اين مطلب خود از نفس مسأله ظاهر و هويداست زيرا كه هوا در حين انبساط و سخونت طالب مكان اوسع گشته علت شكستن قمقمه مىشود و همچنين در حين تبرّد منقبض گرديده مكان اصغرى مىگيرد و نزديك مىشود كه خلاء در قمقمه پديد آيد و از جهت ضرورت عدم امكان خلاء منشق مىگردد و از براى اين قسم قواعد طبيعيه وجوهات ديگرى هست و لكن آنچه ما ذكر كرديم كافى است . » ( ترجمه از اجوبة الشيخ الرئيس عن مسائل أبى الريحان البيرونى كه در لغت‌نامهء دهخدا ذيل نام ابو ريحان و در شرح حال ابو ريحان بيرونى تأليف علّامه دهخدا ص 57 از نامهء دانشوران جلد اول نقل شده است براى روايت اصلى عربى ، رش : جامع البدائع ص 150 - 151 ) . و نيز شيخ رئيس در بخش علم طبيعى دانشنامهء علائى ص 10 گويد : « اما تكاثف جنبش بود سوى نقصان